Batı Avrupa, mayıs ayının son günlerinde alışılmışın çok ötesinde bir sıcak hava dalgasıyla mücadele ediyor. Fransa’da sıcaklıklar 36 dereceye kadar yükselirken, İngiltere’de tarihte ilk kez mayıs ayında 33 derecenin üzeri görüldü. Bilim insanları yaşananları artık sıradan bir sıcak hava dalgası değil, “iklim anomalisi” ve “kara kuğu olayı” olarak tanımlıyor.

Fransa’da pazartesi günü ülkenin büyük bölümünde sıcaklıklar 32 ila 35 derece arasında ölçülürken, batı bölgelerinde termometreler 36 dereceyi gösterdi. Yetkililer, sağlık riski oluşturabilecek yoğun sıcaklık nedeniyle sekiz bölgeyi turuncu alarma geçirdi. Batı Fransa’daki 18 bölge ile Paris’i kapsayan Île-de-France bölgesi ise sarı alarm altında bulunuyor. Uzmanlar, alarm sisteminin yılın bu kadar erken bir döneminde ilk kez devreye girdiğine dikkat çekiyor.

“Binlerce yılda bir görülebilecek bir olay”

Le Monde gazetesinin görüştüğü Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi’nde araştırma direktörü olarak görev yapan iklim bilimci Christophe Cassou, yaşanan sıcak hava dalgasını “benzeri görülmemiş” olarak tanımladı.

Cassou’ya göre olayın dikkat çeken yönü yalnızca sıcaklıkların yüksekliği değil; aynı zamanda erken başlaması, yaklaşık 10 gün sürmesi ve Fransa’nın yanı sıra İngiltere ve İrlanda dahil tüm Batı Avrupa’yı etkilemesi. Uzmanlara göre sıcaklıklar mevsim normallerinin 10 ila 15 derece üzerine çıktı. Birçok bölgede eski sıcaklık rekorları 2 ila 3 derece farkla kırıldı.

Cassou, “Bu, yılın bu döneminde gerçekleşme olasılığı binde bir olan bir olay. Sanayi öncesi iklim koşullarında ise neredeyse imkânsızdı” değerlendirmesini yaptı. İklim bilimci, bu sıcak hava dalgasını 2021 yılında Kanada’da yaşanan ve sıcakların 49,6 dereceye ulaştığı “ısı kubbesi” felaketiyle karşılaştırdı.

“İklim UFO’ları” giderek artıyor

Cassou, artık klasik iklim istatistiklerinin açıklamakta zorlandığı yeni olaylarla karşı karşıya olunduğunu belirterek bunları “iklim UFO’ları” olarak tanımladı.

Bilim insanına göre en dikkat çekici unsurlardan biri, sıcak hava dalgasının Fransa’nın Akdeniz kıyılarında değil, batısında yoğunlaşması oldu. Rennes gibi normalde serin sayılan bölgelerde mayıs ayında “tropikal gece” yaşandığı belirtilirken, bu tür anomalilerin artık daha sık görülmeye başladığı ve toplumların buna hazırlıklı olmadığı vurgulanıyor.

İklim değişikliği kaynaklı “ısı kubbesi” Avrupa’yı kilitledi

Uzmanlara göre sıcak hava dalgasının temel nedeni, Kuzey Afrika ve İspanya’dan gelen aşırı sıcak havayı Batı Avrupa’ya taşıyan atmosferik sistemler. Bunun üzerine oluşan yüksek basınç alanı, yani “ısı kubbesi”, sıcak havayı bölge üzerinde hapsediyor. Hapsedilen hava her geçen gün daha fazla ısınıyor ve sıcaklıkları rekor seviyelere taşıyor.

Cassou, bu olayların temelinde fosil yakıt kullanımına bağlı iklim değişikliğinin bulunduğunu belirterek sera gazı emisyonlarının azaltılması çağrısında bulundu.

Bununla birlikte, son haftalarda yaşanan yağışlar nedeniyle toprağın halen nemli olmasının sıcaklıkları bir miktar sınırladığı ifade edildi. Uzmanlara göre toprak kuru olsaydı sıcaklıklar 1 ila 2 derece daha yüksek olabilirdi.

“Alışkanlıklarımızı değiştirmek zorundayız”

Cassou, yaşanan aşırı hava olaylarının önüne geçebilmek için yalnızca teknolojik çözümlerin yeterli olmayacağını söyledi. Uzman, enerji ve su tüketiminde “ölçülülük” çağrısı yaparak toplumların yaşam alışkanlıklarını uzun vadeli biçimde değiştirmesi gerektiğini vurguladı.

Çözüm önerileri arasında, binaların yenilenmesi, şehir planlamasının yeniden düşünülmesi, kimyasal kullanımının azaltılması ve daha sürdürülebilir tarım ve hayvancılık modellerine geçiş gibi başlıklar öne çıktı.

İngiltere’de mayıs ayı sıcaklık rekoru kırıldı

Sıcak hava dalgası yalnızca Fransa’yı değil, Büyük Britanya’yı da etkisi altına aldı.

İngiltere Meteoroloji Servisi’nin verilerine göre Londra’daki Heathrow Havalimanı’nda sıcaklık 33,5 dereceye ulaştı. Böylece 1922 ve 1944 yıllarında kaydedilen 32,8 derecelik mayıs ayı rekoru tarihe karıştı.

Yetkililer, sıcaklık rekorlarının genellikle birkaç ondalık derece farkla kırıldığına dikkat çekerek, bu ölçekte bir artışın “olağanüstü” olduğunu belirtti.

Sıcak hava dalgasının özellikle İngiltere’nin güneydoğusunu ve Londra’yı etkilediği kaydedildi.

Uzmanlardan Britanya’ya uyarı

Uzmanlar, Britanya’nın iklim değişikliği nedeniyle artan sıcak hava dalgalarına karşı yeterince hazırlıklı olmadığı uyarısını uzun süredir yineliyor.

2025 yılı şimdiden ülke tarihinin en sıcak yıllarından biri olarak kayıtlara geçerken, bilim insanları altyapıdan sağlık sistemine kadar birçok alanın aşırı sıcaklara uyum sağlayacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirtiyor.

Avrupa’da mayıs ayında yaşanan bu rekor sıcaklıklar, iklim krizinin artık geleceğin değil bugünün sorunu olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.

Kaynaklar: Le Monde - Der Spiegel