Ünal Üstel Hükümeti’nin Resmi Gazete’de yayımladığı yeni Yasa Gücünde Kararname ile bankalar, sigorta şirketleri ve özel iletişim hizmeti sağlayıcıları için yeni bir geçici vergi düzenlemesi getiriliyor.

“Banka ve Sigorta İşlemleri Vergisi ile Özel İletişim Hizmetleri Vergisi Yükümlülerinin Geçici Vergi Yükümlüsü Olarak Belirlenmesini Sağlayan Yasa Gücünde Kararname” başlıklı düzenleme ile söz konusu sektörlerde faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişiler, üçer aylık dönemler halinde geçici vergi beyannamesi vermekle yükümlü olacak.

Kararnamenin genel gerekçesinde, dünya genelindeki ekonomik sıkıntılar nedeniyle gerekli tedbirlerin hızlı şekilde alınabilmesi için kaynak sağlanması gerektiği belirtildi.

Gerekçede ayrıca, banka ve sigorta işlemleri vergisi ile özel iletişim hizmetleri vergisi yükümlülerinin içinde bulundukları döneme ait kurumlar vergisi ve gelir vergisi ödemelerinin öne alınmasının hedeflendiği ifade edildi.

Gerekçede yer alan “yaşanılan ve yaşanılması muhtemel ekonomik problemlerin etkilerinin azaltılarak Devlete kaynak sağlanması hedeflenmektedir” ifadesi ise düzenlemenin kamuya kaynak yaratma amacı taşıdığını ortaya koydu.

Benzer bir Yasa Gücünde Kararname daha önce Covid-19 pandemisi döneminde, 7 Nisan 2020 tarihinde yürürlüğe konulmuştu.

Safi kazanç üzerinden yüzde 15 geçici vergi

Kararnameye göre geçici vergi, Gelir Vergisi Yasası ve Kurumlar Vergisi Yasası kuralları uyarınca saptanan safi kazanç üzerinden yüzde 15 oranında hesaplanacak. 

Düzenlemeye göre şirketler yıl sonunda tek seferde vergi ödemek yerine, her üç ayda bir geçici vergi ödemesi yapacak. Vergi, Ocak-Mart, Nisan-Haziran, Temmuz-Eylül ve Ekim-Aralık olmak üzere yılda dört ayrı dönemde uygulanacak. 

Örneğin yılın ilk üç ayına ilişkin geçici vergi için mayıs ayının 20’sine kadar beyanname verilecek, hesaplanan vergi ise ay sonuna kadar yatırılacak. Aynı sistem yıl boyunca dört kez uygulanacak.

Ödenmeyen geçici vergi mahsup edilemeyecek

Kararnamede, üçer aylık dönemlerde ödenen geçici vergilerin daha sonra yıllık vergi hesabından düşüleceği düzenleniyor. Ancak bunun için geçici verginin fiilen ödenmiş olması şart koşuluyor. Ödeme yapılmadığı sürece mahsup hakkı tanınmayacak. 

Fazla ödeme oluşması halinde ise mahsup edilemeyen tutar aynı mali yıl içindeki sonraki geçici vergi döneminden düşülecek. Yıllık beyanname sonunda da fazla ödeme kalırsa, şirketler Gelir ve Vergi Dairesi’ne yazılı başvuru yaparak iade talep edebilecek. 

Bu yönüyle düzenleme, şirketlerin yıl sonunda yapılacak nihai vergi hesabı öncesinde üçer aylık dönemlerde ödeme yapmasını ve daha sonra mahsuplaşmasını öngörüyor.

Bu yük vatandaşın cebinden çıkmayacak mı?

Kararname doğrudan bankaları, sigorta şirketlerini ve özel iletişim hizmeti sağlayıcılarını hedef alıyor. Ancak kamu yararı ve yurttaş açısından asıl soru şu: 

Bankaların üçer aylık dönemlerde geçici vergi ödemek zorunda kalması, kredi maliyetleri, faiz oranları, işlem ücretleri ve hizmet komisyonları üzerinde yeni bir baskı yaratmayacak mı? 

İletişim şirketleri açısından cep telefonu tarifeleri, internet paketleri ve kurumsal iletişim maliyetleri bu düzenlemeden etkilenmeyecek mi? 

Sigorta şirketleri açısından poliçe fiyatları ve hizmet bedelleri üzerinde yeni bir maliyet baskısı oluşmayacak mı? 

Kararnamede bu soruların yanıtı bulunmuyor.

Ünal Üstel Hükümeti neden bu düzenlemeye ihtiyaç duydu?

Kararnamenin gerekçe bölümünde ekonomik sıkıntılar ve devlete kaynak sağlanması ihtiyacına doğrudan vurgu yapılıyor. Bu nedenle düzenleme, yalnızca teknik bir vergi takvimi değişikliği olarak değil, hükümetin kamu gelirlerini yıl içine yayma ve tahsilatı sıkılaştırma adımı olarak öne çıkıyor. 

Ünal Üstel Hükümeti’nin temel amacı mali disiplini güçlendirmek mi, yoksa kısa vadede kasaya daha düzenli kaynak girmesini sağlamak mı? 

Genel gerekçede kurumlar vergisi ve gelir vergisi ödemelerinin öne alınmasından söz edilirken, kararname maddelerinde bunun üç aylık geçici vergi beyannamesi, ödeme ve mahsup sistemiyle hayata geçirildiği görülüyor.

Teknik ayrıntılar tek tek yazıldı

Yasa Gücünde Kararnamede yalnızca verginin oranı ve ödeme zamanı değil, mahsup ve iade sistemi, değerleme işlemleri, amortisman uygulamaları, geçmiş yıl zararları, yatırım indirimi, re’sen ve ikmalen tarhiyat gibi birçok teknik konu da ayrıntılı şekilde düzenlendi. 

Bu durum, hükümetin özellikle vergi tahsilat mekanizmasını ayrıntılı biçimde planladığını gösteriyor. 

Ancak kamu yararı açısından asıl soru değişmiyor: 

Bankalar, sigorta şirketleri ve iletişim şirketlerine getirilen bu üç aylık geçici vergi yükümlülüğü, ilerleyen dönemde kredi faizleri, işlem ücretleri, sigorta maliyetleri, telefon faturaları ve internet paketleri üzerinden vatandaşın cebine yansımayacak mı?