Brüksel'de bir araya gelen Avrupa Birliği dışişleri bakanları, Avrupa deniz trafiğini koruma misyonu Aspides'in Hürmüz Boğazı’na gönderilmesi fikrini reddetti.
AB'nin dış politika şefi Kaja Kallas, toplantıdan sonra gazetecilere yaptığı açıklamada, "Kimse bu savaşa aktif olarak katılmak istemiyor. Şimdilik, Aspides Operasyonu'nun yetkisini değiştirme arzusu yok" dedi.
Üç gemiden oluşan AB deniz misyonu Aspides Kızıldeniz'de konuşlandırılmıştır. Hürmüz Boğazı'nda konuşlandırılması için görev tanımında değişiklik yapılması gerekecektir.
Brüksel'e varışlarında birçok bakan, İran'ın müttefiki olan Husi isyancılarının saldırılarından ticaret gemilerini korumayı amaçlayan bu misyonun kapsamını genişletme konusundaki isteksizliklerini dile getirdi.
İspanya Dışişleri Bakanı José Manuel Albares, “Aspides’in mevcut görev süresinin doğru olduğuna ve herhangi bir değişikliğe ihtiyaç duymadığına inanıyoruz” diye vurguladı. Alman mevkidaşı Johann Wadephul da, İran da dahil olmak üzere tüm bölge için bir “güvenlik mimarisi” düşünmeden önce, ABD ve İsrail’in “hedeflerine ulaşmış” sayılacakları zamanın belirlenmesinin gerekli olduğunu belirtti.
AB, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının başlamasından bu yana diplomasiye geri dönülmesi çağrısında bulunuyor. Kallas , "Farklı taraflarla görüşüyoruz" dedi.
İtalyan Dışişleri Bakanı Antonio Tajani ise "Hürmüz meselesine gelince, diplomatik yolun galip gelmesi gerektiğine inanıyorum" dedi.
Avrupa Birliği pazartesi günü, ocak ayında İranlı yetkililerin protestoları bastırmasındaki rolleri nedeniyle 16 kişi ve üç şirket veya devlet kuruluşuna yaptırım uygulama konusunda anlaştı.
Yaptırımlar arasında seyahat yasağı ve AB vatandaşlarıyla her türlü mali işlemin yasaklanması yer alıyor. İnsan hakları grupları, gösteriler sırasında şu ana kadar 6.788 protestocunun öldüğünü belgeledi.
Almanya, Kanada, Fransa, İtalya ve Birleşik Krallık liderleri ortak bir bildiriyle İsrail'in Lübnan'da büyük ölçekli bir kara harekatına girişmemesi çağrısında bulundular.
“İsrail’in geniş çaplı bir kara saldırısı yıkıcı insani sonuçlar doğurabilir ve uzun süreli bir çatışmaya yol açabilir” diye uyaran liderler, “Lübnan’daki insani durum, özellikle de devam eden kitlesel göç, zaten son derece endişe verici” vurgusu yaptı.
İsrail ordusu günün erken saatlerinde, savaşın başlamasından bu yana bir milyondan fazla insanın yerinden edildiği Güney Lübnan'da İslamcı hareket Hizbullah'a karşı "sınırlı kara operasyonları" başlattığını duyurdu.
Beş ülkenin liderleri ayrıca "Hizbullah'ın İran'la birlikte düşmanlıklara katılma kararını kınadılar" ve Hizbullah'ı "silahlarını bırakmaya" çağırdı.
ABD Başkanı Donald Trump pazartesi günü Fransa ve Birleşik Krallık'a baskı yapmaya devam ederek, her iki ülkenin de Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin sağlanması konusunda yardım talebine olumlu yanıt vermesini beklediğini belirtti.
Amerikan başkanı, konuyu bir önceki gün Emmanuel Macron ile görüştüğünü ve yanıtını "mükemmel bulmadığını" belirtti. Bununla birlikte, "Sanırım yardımcı olacaktır" dedi. Birleşik Krallık'a gelince, "Sanırım onlar da dahil olacaklar, dahil olmalılar" iddiasında bulundu.
ABD Başkanı Trump, ABD'nin bu ayın sonlarında Pekin'de başlaması beklenen Çin lideri Şi Cinping ile zirvenin ertelenmesini istediğini söyledi.
Trump, pazartesi günü Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, "Savaş nedeniyle burada [ABD'de] olmak istiyorum. Burada olmak zorundayım. Bu yüzden bir ay kadar ertelemeyi talep ettik" dedi. İran'daki devam eden savaşı örnek göstererek, "Çok basit. Devam eden bir savaşımız var" diye ekledi.
Donald Trump, ABD'nin İran'a yönelik saldırılarının ardından İran'ın misillemesinin kapsamına şaşırdığını doğruladı.
Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, "Kimse İran'ın bu saldırılara karşılık Körfez ülkelerini vuracağını düşünmemişti" dedi. Geçen hafta, İran'ın misilleme saldırılarının -Azerbaycan'dan Umman'a kadar bölgeye fırlatılan füze ve insansız hava araçları dalgası da dahil olmak üzere- Trump'ı hazırlıksız yakaladığı bildirilmişti.
Irak, İran’dan gelen tehditler ve saldırılar nedeniyle Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatının büyük ölçüde durmasının ardından, petrolünü Suriye ve Ürdün’deki limanlar üzerinden ihraç etmek istiyor.
Irak Başbakan Yardımcısı ve Enerji ile Maden Kaynakları Bakanı Hayyan Abdül Gani el-Sevad, boğazın ablukaya alınmasının Irak’ı üretimini günlük yaklaşık 4,4 milyon varilden, iç rafineriler ve elektrik santrallerinin ihtiyaçlarını karşılayabilmek için günlük 1,5 ila 1,6 milyon varile düşürmeye zorladığını söyledi.
Wall Street Journal'ın (WSJ) haberine göre, Erbil'deki Kürt yetkililer ise Bağdat’ın daha önce yaptığı, Irak’ın kuzeyini Türkiye’nin Ceyhan Limanı’na bağlayan boru hattı üzerinden Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin günlük yaklaşık 300 bin varil petrol ihracatını yeniden başlatması yönündeki talebi reddetti.
Bağdat, Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin boru hattı ağı üzerinden ihracatın derhal yeniden başlamasını istemişti. Ancak Kürt yetkililer Irak’ın konuyla ilgisiz gördüğü bazı şartlar ileri sürdü. Kürdistan Bölgesel Yönetimi, yeni gümrük sistemi aracılığıyla uygulanan ve Kürtlerin bölgeye yönelik ekonomik abluka olarak nitelendirdiği ABD dolarına erişim kısıtlamalarının Bağdat tarafından kaldırılmasını talep ediyor.
İsrail ordusu cuma günü yaptığı açıklamada, İran Devrim Muhafızları deniz kuvvetlerinin karargâhını "hassas bir vuruşla" imha ettiğini duyurdu. Ordu, açıklamasında karargâhın "büyük bir askeri kompleks" içinde bulunduğunu belirtti ancak yerini belirtmedi.
Reuters'ın denizcilik verileri ve tahminlerine göre, Basra Körfezi'nden günlük petrol ihracatı geçen hafta Şubat ayına kıyasla en az yüzde 60 azaldı.
Kpler veri sağlayıcısının verilerine göre, Suudi Arabistan, Kuveyt, İran, Irak, Umman, Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri olmak üzere sekiz Orta Doğu ülkesinden ham petrol, kondensat ve rafine yakıt ihracatı, 15 Mart'ta sona eren haftada günlük ortalama 9,71 milyon varil olarak gerçekleşti; bu da şubat ayında kaydedilen günlük 25,13 milyon varile kıyasla %61'lik bir düşüş anlamına geliyor.
Enerji piyasaları üzerine analizler sunan Vortexa, %71'lik bir düşüş bildirdi. Kpler'e göre, savaştan önce bu sekiz ülke deniz yoluyla yapılan küresel petrol ihracatının %36'sını, yani günde 70,43 milyon varili karşılıyordu.
İran'ın son Şahı'nın ABD'deki sürgündeki oğlu Rıza Pehlevi, pazartesi günü 2003 Nobel Barış Ödülü sahibi Şirin Ebadi başkanlığında bir geçiş dönemi adaleti komitesinin kurulduğunu duyurdu.
X hesabından, "Bugün, gururla ve her birinize adalet sağlama arzusuyla, geçiş dönemi adalet sistemi için düzenleyici çerçeveyi hazırlamakla görevli bir komite kurdum. Bu komite, bir adalet ve hakikat komisyonu için düzenleyici çerçeveyi hazırlamaktan sorumlu olacak" diye yazdı.
Avukat Şirin Ebadi (78), "bu komiteye başkanlık etmeyi kabul etti" dedi. Komitede ayrıca yazar Iraj Mesdaghi, Leyla Bahmany ve Afshin Ellian da yer alıyor ve bu isimler "dört kuşak İranlı uzmanı" temsil ediyor. Pehlevi, İran iktidarının devrilmesi durumunda kendisini bir çözüm olarak sunuyor.
Birleşik Arap Emirlikleri'nin ulusal petrol şirketi Adnoc'a göre, Abu Dabi'nin 230 kilometre güneyindeki Şah petrol sahasında bir insansız hava aracı saldırısı sonucu yangın çıktı. Yetkililer olayda herhangi bir yaralanma olmadığını bildirdi. Saha, günlük yaklaşık 70.000 varil ham petrol üretim kapasitesine sahip.
İsrail Genelkurmay Başkanı General Eyal Zamir, pazartesi günü Kuzey Komutanlığı'na yaptığı ziyarette, İsrail ordusunun "Hizbullah'a karşı kararlı bir mücadele yürüttüğünü ve bu mücadele sırasında bugüne kadar örgütün önemli üyeleri de dahil olmak üzere 400'den fazla teröristin etkisiz hale getirildiğini" söyledi.
“Tüm hedeflerimize ulaşana kadar operasyonu yoğunlaştırmaya kararlıyız. Aynı zamanda savunmamızı güçlendiriyor ve Kuzey Komutanlığı personelini artırıyoruz. Hizbullah şu anda hayatta kalma mücadelesi veriyor; savaşa girmesinin bedelini ağır ödüyor ve üzerindeki baskı giderek artacak” diye belirtti.
Irak Hizbullah Tugayları'nın askeri sözcüsü Ebu Ali el-Askari'nin öldürüldüğü, İran yanlısı hareketin lideri Ebu Hüseyin el-Hamidavi tarafından imzalanan bir açıklamada duyuruldu, ancak daha fazla ayrıntı verilmedi.
Bir güvenlik yetkilisine göre, Abu Ali Al-Askari cumartesi günü Bağdat'ın Arassat semtindeki bir bombalı saldırıda öldürüldü.
Güvenlik ve petrol bakanlığı yetkilileri AFP’ye verdikleri demeçte, pazartesi akşamı Irak'ın güneyindeki, halihazırda kapalı olan başlıca hidrokarbon sahalarından birine yeni bir insansız hava aracı saldırısı düzenlendiğini söyledi.
Cuma günü de hedef alınan Basra vilayetindeki Mecnun petrol sahasına "iki insansız hava aracıyla saldırı düzenlendi. Bakanlık sözcüsü Saheb Bazoun, AFP'ye yaptığı açıklamada, insansız hava araçlarından birinin telekomünikasyon kulesine çarptığını ve saldırının herhangi bir hasara yol açmadığını" söyledi. Bir güvenlik yetkilisine göre, ikinci insansız hava aracı ise sahada çalışan bir Amerikan şirketinin ofislerini hedef alıyordu.
Berlin'de Hollanda Başbakanı Rob Jetten'i kabul eden Almanya Başbakanı, "Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in bize danışmadan başlattığı bu savaşa katılmıyoruz" dedi.
Friedrich Merz sözlerine şöyle devam etti: "Bu aynı zamanda, savaş devam ettiği sürece, boğazda seyrüsefer özgürlüğünü askeri yollarla güvence altına alma çalışmalarına katılmayacağımız anlamına da geliyor. Bu savaş NATO'nun meselesi değil." Merz, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin de bunu daha önce vurguladığını hatırlattı.
Alman Anayasası’na göre, böyle bir dış müdahalenin "Birleşmiş Milletler'den, Avrupa Birliği'nden veya NATO'dan gelebilecek" uluslararası bir yetki de gerektirdiğini sözlerine ekledi.
Yorumunuz