İki ABD yetkilisine göre, cuma günü bir Amerikan F-15 uçağının İran tarafından vurulduğu sırada, bir başka ABD savaş uçağı, A-10 Warthog da Hürmüz Boğazı yakınlarında düştü. A-10'daki tek pilot kurtarıldı.

F-15 uçağının İran üzerinde düşmesinin ardından sağ kalan bir pilotu kurtarma operasyonu sırasında ise İran ABD Hava Kuvvetleri UH-60 Black Hawk helikopterini de düşürdü. ABD daha önce İran üzerinde hava üstünlüğü sağladığını iddia etmişti.

Amerikan ve İsrail askeri yetkililerinin açıklamasına göre, helikopter mürettebatı helikopteri Irak'a güvenli bir şekilde indirmeyi başardı. 

A-10 Thunderbolt uçağındaki pilot ise fırlatma koltuğunu kullanarak ülkenin topraklarından uzaklaştı ve kurtarıldı.

İran devlet televizyonu, Amerikalı mürettebat üyelerinden herhangi birini bulup canlı olarak teslim eden İranlılara ödül verileceğini söyledi.

İran tarafından düşürülen ilk ABD uçağında iki mürettebat üyesi bulunuyordu ve ikinci pilotun akıbeti belirsizliğini koruyor. ABD güçleri ikinci mürettebat üyesini bulmak için düşman topraklarında geniş çaplı bir arama kurtarma operasyonu yürütüyor.

İran Parlamentosu Başkanı Muhammed Ghalibaf, ABD güçlerinin düşen savaş uçağından kayıp bir Amerikalı pilotu aradığı sırada Trump yönetimini sosyal medyada alaya aldı. X’ten yaptığı bir paylaşımında, "Başlattıkları bu parlak ama stratejisiz savaş, 'rejim değişikliği'nden 'Hey! Pilotlarımızı bulabilir miyiz? Lütfen?' seviyesine indirgendi" dedi. "Vay canına. Ne inanılmaz bir ilerleme. Tam bir dâhiler” diye yazdı.

ABD yapımı jet savaş uçaklarının maliyeti oldukça yüksek

İran'da düşürülen F-15E Strike Eagle savaş uçağının maliyeti, ABD Hava Kuvvetleri'nin bilgi notuna göre 31,1 milyon dolar. Bu fiyat, 1998 yılı sabit dolar kuruna göre hesaplanmıştır; yani bugünkü parayla değeri daha yüksektir.

F-15E Strike Eagle, 1980'lerde tanıtıldı ve hava-hava ve hava-yer görevlerini yerine getirmek üzere tasarlandı. F-15 uçaklarının daha yeni modellerinin maliyeti ise 100 milyon dolara yaklaşıyor.

Düşürülen diğer jet, "Warthog" olarak bilinen A-10C Thunderbolt II'nin, teknik bilgi sayfasına göre 1998 yılında maliyeti 9,8 milyon dolardı. Bu uçak, ABD Hava Kuvvetleri'nin özellikle yakın hava desteği için inşa edilmiş ilk uçağı olup, tankları, zırhlı araçları ve hafif deniz hedeflerini vurabiliyor.

ABD istihbarat raporlarına göre, İranlı ajanlar Amerikan ve İsrail bombalarının vurduğu yer altı füze sığınaklarını ve silolarını kazarak, saldırıdan saatler sonra tekrar faaliyete geçiriyorlar.

Haberlere göre İran, füzelerinin ve mobil fırlatma rampalarının önemli bir bölümünü de elinde tutmaya devam ediyor.

Pentagon ve Beyaz Saray bu hafta İran'a karşı önemli ilerleme kaydettiklerini iddia etti. Pentagon bu haftaki bir brifingde, beş haftalık savaşta İran'da 11.000 hedefi vurduğunu söyledi.

Ancak Amerikan istihbarat teşkilatları, ABD'nin savaşın kilit hedeflerinden biri olan İran'ın füze kabiliyetini yok etmeye kadar yakın olduğu konusunda şüphe uyandırıyor. ABD istihbarat teşkilatları kalan fırlatma rampalarının sayısını tam olarak tahmin edemese de, istihbarat konusunda bilgilendirilen Amerikalı yetkililere göre İran, kalan balistik füze ve füze fırlatma rampası cephaneliğini kullanarak İsrail'e ve bölgedeki diğer ülkelere saldırma yeteneğini koruyor.

Reuters'ın güvenlik kaynaklarına dayandırdığı habere göre, Irak'ın güneyindeki Basra liman kentinin batısında, yabancı petrol şirketlerine ait depolama tesislerine bir insansız hava aracı (İHA) isabet etmesi sonucu yangın çıktı.

Birleşik Arap Emirlikleri, Dubai'deki bir Oracle binasına havadan müdahale sonucu enkaz düştüğünü açıkladı. Dubai Medya Ofisi'nin cuma günü X'te yayınladığı bilgilendirmeye göre, küçük çaplı olayda kimse yaralanmadı.

Birleşik Arap Emirlikleri, perşembe günü İran'ın Oracle binasına saldırdığı yönündeki iddialarını daha önce yalanlamıştı. İran İslam Devrim Muhafızları, Oracle da dahil olmak üzere şirketleri, İran vatandaşlarının ölümüne yol açan saldırıların planlanmasına ve uygulanmasına katkıda bulunmakla suçlamış ve çalışanları iş yerlerini terk etmeleri konusunda uyarmıştı.

ABD'nin Suudi Arabistan Büyükelçiliğine geçen ay düzenlenen İran insansız hava aracı saldırısının, daha önce açıklanandan daha kapsamlı hasara yol açtığı ortaya çıktı. Bu durum, İran'ın krallıktaki Washington varlıklarını vurma kabiliyetini gösteriyor.

Saldırı, 3 Mart'ta İran'a ait bir insansız hava aracının Riyad'ın diplomatik bölgesini koruyan hava savunmasını atlatarak Amerikan yerleşkesine çarpmasıyla gerçekleşti. Yetkililerin açıklamasına göre, bir dakika sonra ikinci bir insansız hava aracı ilkinin açtığı deliğe girerek patladı.

Wall Street Journal’ın görüştüğü konuyla ilgili bilgi sahibi kişilerin belirttiğine göre, Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) istasyonu da saldırılardan etkilenen yerler arasındaydı.

Suudi Savunma Bakanlığı saldırının sınırlı bir yangın ve küçük hasara yol açtığını söylese de, mevcut ve eski Amerikan yetkilileri durumun daha kötü olduğunu ve yarım gün boyunca süren bir yangına neden olduğunu belirtti. Konu hakkında bilgi sahibi bir kişi, büyükelçiliğin bazı bölümlerinin hasar gördüğünü ve onarılamaz durumda olduğunu söyledi.

O gece birkaç saat sonra daha fazla insansız hava aracı engellendi ve enkaz parçaları bir anaokulunun yakınlarına düştü. Bunlardan birinin, büyükelçilikten birkaç yüz metre uzaklıkta bulunan Suudi Arabistan'daki en yüksek rütbeli ABD diplomatının konutunu hedef aldığı düşünülüyordu.

Büyükelçilik saldırısı gece 1:30'da gerçekleşti. Yetkililer, saldırının mesai saatlerinde gerçekleşmesi durumunda kitlesel kayıplara yol açabilecek bir olay olabileceğini söyledi. Saldırı İran'ın Amerikalıları güvende olduklarını düşündükleri yerlerde de vurabileceği mesajını verdi.

CIA'nın terörle mücadele biriminin eski şefi ve Suudi Arabistan da dahil olmak üzere Basra Körfezi ülkelerinde geniş deneyime sahip Bernard Hudson gazeteye, "Yerli bir silah üretebildiler, yüzlerce kilometre öteden ateşleyebildiler ve en büyük rakiplerinin büyükelçiliğine isabet ettirebildiler; bu da şehirde istedikleri her şeyi vurabilecekleri anlamına geliyor" dedi.

ABD büyükelçilikleri ve üsleri hakkında konuşan yetkili, "Bu yerlerde meydana gelen hasarın gerçek boyutu konusunda tam bir bilgi gizlemesi var. Bu da aslında çok daha fazla hasar meydana gelmiş olabileceği şüphesini artırıyor" dedi.

İran, Mart ayı sonlarında mesajını tekrarlayarak Prens Sultan Hava Üssü'ndeki ABD uçaklarını, aralarında bir E-3 Awacs radar uçağı ve yakıt ikmal tankerlerinin de bulunduğu hedefleri hedef aldı. Saldırıda yaklaşık bir düzine asker yaralandı, ikisinin durumu ağırdı.

Emirates Global Aluminium (EGA), cuma günü yaptığı açıklamada, İran saldırısının ardından Al Taweelah üretim tesisindeki alüminyum operasyonlarının tamamen normale dönmesinin bir yıla kadar sürebileceğini belirtti.

Pazar günü Abu Dabi'deki El Taweelah tesisi, İran'ın füze ve insansız hava aracı saldırılarında önemli hasar gördü. Tesis tamamen tahliye edildi ve acil durum kapatma moduna alındı.

Fransa cuma günü, yükselen yakıt fiyatlarından etkilenen küçük ve orta ölçekli işletmelere yardımcı olmak için acil bir kredi programı başlattığını açıkladı.

Ekonomi Bakanlığı, ulaştırma, tarım ve balıkçılık sektörlerindeki firmaların 50.000 euroya kadar "hızlı yakıt kredisi"nden yararlanabileceğini açıkladı.

Programla, Fransa Başbakanı Sebastien Lecornu'nun geçen hafta verdiği söz yerine getirilmiş oluyor. Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, kamu yatırım bankası Bpifrance, parayı yedi gün içinde kullanılabilir hale getirecek, basitleştirilmiş bir dijital süreç aracılığıyla kredileri verecek.

Üç yıllık kredilerin faiz oranı %3,8 olacak.

Öte yandan, Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure, Avrupa Birliği'ndeki rafinerilerin savaştan faydalanarak yakıt fiyatlarını belirlemekte "suistimallerde" bulunup bulunmadığını araştırmak üzere Avrupa Komisyonu'na bir mektup yazdığını söyledi.

Yeni uydu görüntüleri, İsrail'in Gazze'nin derinliklerinde kilometrelerce uzunlukta toprak setler ve çok sayıda askeri kamp inşa ettiğini ortaya koyuyor. İsrail şu anda Gazze Şeridi'nin yarısından fazlasını kontrol ediyor. 

Lübnan'daki BM gücü, mevzilerinden birinde meydana gelen patlamada üç barış gücü askerinin yaralandığını, bunlardan ikisinin durumunun ağır olduğunu ve bunun bir hafta içinde yaşanan üçüncü benzer olay olduğunu bildirdi.

Cuma günü Lübnan'daki BM Geçici Gücü (UNIFIL), ülkenin güneyinde sınıra yakın bir mevzilerinde meydana gelen patlamada üç barış gücü askerinin yaralandığını açıkladı.

Lübnan Sağlık Bakanlığı'na göre, Sohmor'da da İsrail'in cuma namazından sonra cemaatin camiden ayrıldığı sırada düzenlediği saldırıda iki kişi öldü, 15 kişi yaralandı.

Lübnan yetkilileri, bir aydır süren çatışmalarda 1.300'den fazla kişinin öldüğünü açıkladı.

Trump, ABD'nin İran'la savaştan kaynaklanan artan maliyetler ve küresel güvenlik yükümlülükleriyle karşı karşıya kalması nedeniyle, yasa koyuculardan 2027 için 1,5 trilyon dolarlık bir savunma bütçesini onaylamalarını istedi. 

Bu öneri, Pentagon harcamalarını tek bir yılda %40'tan fazla artıracak. Bu da İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana görülen en yüksek artış olacak.

ABD Başkanı Trump’ın alaycı taklitleri  ABD-İngiltere ilişkilerini yeni bir dip noktasına taşıdı.

Guardian gazetesinin haberine göre, İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ABD Başkanı Donald Trump'ın, askeri kararlar konusunda ekibine danıştığı için başbakanı alaycı bir taklitle eleştirmesinin ardından, Trump ile ilişkisinin onarılamaz hale gelebileceği konusunda uyarıldı.

İngiltere-ABD ilişkilerinde yeni bir dip noktasına işaret eden olayda, Trump Beyaz Saray'daki Paskalya yemeği konuşmasında Starmer'ı taklit edercesine güçsüz bir ses tonuyla konuştu ve İngiltere'nin ABD'nin "en iyi müttefiki olmadığını" söyledi.

Bu olay, Başbakan Starmer'ın ABD'nin İran'a yönelik ilk saldırılarında İngiliz askeri üslerini kullanmasına izin vermemesinin ardından Trump'ın Starmer'a son sert eleştirisi oldu.

ABD Başkanı, Starmer'ı uçak gemisi gönderme konusunda tereddüt etmekle suçladı.

Trump konuşmasında şunları söyledi:

"Dedim ki: 'İki tane eski, hurda uçak geminiz var, bunları gönderebilir misiniz?'”
"'Ah, ekibime sormam gerekecek" dedi.
"Dedim ki: 'Siz başbakansınız, bunu yapmak zorunda değilsiniz.'"
"'Hayır, hayır, hayır, ekibime sormam gerek. Ekibim toplanmalı, önümüzdeki hafta toplanıyoruz'" dedi.
“Ama savaş çoktan başladı. Gelecek hafta savaş bitecek… üç gün içinde.”

Ancak Downing Street kaynakları, Trump'ın İngiltere'den bu gemileri hiç istemediğini ve İngiltere'nin de bunları teklif etmediğini söyledi. Trump, iki hafta önce Starmer'ı eleştirirken, Starmer'ın uçak gemisi değil, mayın tarama gemisi gönderme konusunda ekibine danışmak istediğini söylemişti.

İngiliz üst düzey bir diplomat The Guardian gazetesine, Starmer'ın Trump'ı "esas olarak görmezden gelmesinin" doğru olduğunu ve ilişkilerin nasıl düzeleceğinin zor göründüğü için artık Kanada, Avustralya ve Avrupa kıtasıyla bağ kurmaya çalışması gerektiğini söyledi.

Başka bir eski diplomat, kralın ABD ziyareti ve potansiyel olarak Prens William ve Kate'in yakında yapacağı ABD turunun, İngiltere'nin Trump ile ilişkilerini iyileştirmenin bir yolunu sunabileceğini, ancak Starmer'ın Trump'ın taleplerine boyun eğmeyerek doğru yaklaşımı benimsediğini belirtti.

Trump'ın açıklamaları basına kapalı bir öğle yemeğinde yapıldı, ancak Beyaz Saray tarafından bir sosyal medya kanalında yayınlandı ve daha sonra paylaşım silindi. Bununla birlikte, açıklamalar ABD'li Business Insider haber portalından bir muhabir tarafından indirilerek yeniden yayınlandı.

Aynı çğle yemeği sırasında Trump, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'la da alay ederek, Fransız cumhurbaşkanının "çenesine aldığı yumruktan hâlâ iyileşmekte olduğunu" söylemiş ve Macron'un eşi Brigitte'in "Macron'a son derece kötü davrandığını" iddia etmişti.

Deniz trafiği verilerine göre, biri Japon şirketine ait olmak üzere üç tanker, Umman kıyılarına yakın seyrederek Hürmüz Boğazı'nı geçti.

Kaynaklar: WSJ – New York Times – The Guardian