İsrail Başbakanı Netanyahu'nun, Beyrut'tan gelen tekrarlanan talepler üzerine kabinesine görüşmelere başlama talimatı vermesinin ardından İsrail, Lübnan ile doğrudan müzakerelere başlayacak.

Netanyahu yazılı açıklamasında, "Lübnan'ın İsrail ile doğrudan müzakerelere başlama yönündeki tekrarlanan talepleri ışığında, dün kabineye Lübnan ile mümkün olan en kısa sürede doğrudan müzakerelere başlanması talimatını verdim" diye yazdı.

Bazı Avrupa ülkeleri ve bu hafta sonu Washington ile Tahran arasında görüşmelere ev sahipliği yapan Pakistan, saldırıların kalıcı barışı sağlamaya yönelik çabaları baltaladığını söyledi.

İran, ateşkesin İsrail'in Lübnan'daki Hizbullah ile olan çatışmasına da ara verilmesini içermesi gerektiğini söylerken, Beyaz Saray Lübnan’ın anlaşmanın bir parçası olmadığını savundu. 

İsrail Savunma Bakanı'nın 200 Hizbullah militanının öldürüldüğünü söylediği 100 hava saldırısının ardından İsrail perşembe günü de Lübnan'ı havadan bombalamaya devam etti. Lübnanlı sağlık yetkilileri, saldırılarda 180'den fazla kişinin öldüğünü ve yaklaşık 900 kişinin yaralandığını bildirdi.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer perşembe günü yaptığı açıklamada, İsrail'in Lübnan'daki devam eden saldırılarının "olmaması gerektiğini, bunun durdurulması gerektiğini" söyledi. Bahreyn ziyareti sırasında verdiği bir röportajda, İsrail'in Lübnan'daki Hizbullah ile olan çatışmasının "ateşkesin kapsamına alınması gerektiğini ve bunun genel yaklaşımın önemli bir parçası olduğunu" belirtti.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, kendisinin ve diğer Avrupalı liderlerin İsrail Başbakanı Netanyahu'yu İsrail ordusunun Lübnan'daki saldırılarına son vermeye zorladıklarını söyledi. Merz, Berlin'de gazetecilere yaptığı açıklamada, "İsrail'in orada yürüttüğü savaşın şiddeti, barış sürecinin tamamen başarısız olmasına neden olabilir" dedi.

Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot ise İsrail'in Lübnan'a yönelik tırmanan saldırılarını kınayarak, bu saldırıların kırılgan ateşkesi baltaladığını savundu.

Barrot, France Inter radyosuna verdiği demeçte, "İran, Hizbullah aracılığıyla İsrail'i terörize etmeyi bırakmalı" dedi. Ancak, "ABD ve İran arasında ateşkes sağlandığı için hayal kırıklığına uğrayan" İsrail hükümetinin "günah keçisi" olarak Lübnan'ın seçilmemesi gerektiğini de sözlerine ekledi.

AB'nin en üst düzey diplomatı Kaja Kallas, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını kınayarak şunları söyledi: "Hizbullah Lübnan'ı savaşa sürükledi, ancak İsrail'in kendini savunma hakkı, bu kadar büyük bir yıkıma neden olmayı haklı çıkarmaz."

Saldırıların ateşkesi "ciddi bir baskı altına soktuğunu" ve ateşkesin Lübnan'ı da kapsaması gerektiğini söyledi.

İspanya İran'daki büyükelçiliğini yeniden açıyor

İspanya Dışişleri Bakanı José Manuel Albares, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını kınayarak, bunları "insanlığın vicdanı için bir utanç" olarak nitelendirdi.

Albares, İspanya'nın bir aydır kapalı olan İran'daki büyükelçiliğini yeniden açacağını söyledi.

İspanya, İran'a yönelik saldırı konusunda Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'i en ısrarla ve en çok eleştiren ülkelerden biri oldu.

İranlı bir milletvekili, İran'ın bazı gemilerden Hürmüz Boğazı'ndan geçiş için 2 milyon dolar ücret aldığını, bunun da boğazda kontrolü daha da sıkılaştırmayı amaçlayan bir adım olduğunu söyledi.

Parlamentonun ulusal güvenlik komitesi üyesi Alaeddin Boroujerdi, devlet televizyonu İran İslam Cumhuriyeti Yayıncılık'a verdiği demeçte, "Boğazdan geçen bazı gemilerden 2 milyon dolar geçiş ücreti alınması, İran'ın gücünü yansıtıyor" dedi.

Ücretlerin zaten tahsil edildiğini söyledi. Aracı kurumlar, bazı ödemelerin kripto para birimiyle yapıldığını belirtti. "Savaşın maliyetleri olduğu için, doğal olarak bunu yapmalı ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden geçiş ücreti almalıyız" dedi.

Gemi acenteleri ve sahipleri Wall Street Journal gazetesine, şu ana kadar en az beş geminin geçiş ücretini ödediğini söyledi.

Boroujerdi'nin yorumları, ABD yetkililerinin boğazın tüm gemilere ücretsiz olarak açık olacağına dair açıklamalarıyla çelişiyor gibi görünüyor.

İngiltere Savunma Bakanı John Healey, hükümetinin Hürmüz Boğazı'nda geçiş ücreti sistemi fikrine karşı olduğunu söyledi. Gazetecilere verdiği demeçte, İngiltere ve müttefiklerinin boğazın "uluslararası denizciliğin uzun süredir yerleşik yasalarına uygun olarak, herhangi bir geçiş ücreti olmaksızın açık ve serbest" olmasını istediklerini belirtti. 

ABD Başkanı Trump'ın ABD-İran ortak geçiş ücreti sistemi hakkındaki düşüncelerine doğrudan ilişkin soruya ise, "Herhangi bir geçiş ücreti uygulamasının getirilmesi, başkaları tarafından başka yerlerde uygulanacak ve kötüye kullanılabilecek potansiyel bir ilke yaratacaktır" şeklinde yanıt verdi.

Siyasi risk analiz şirketi Dragonfly Intelligence, ara sıra yaşanan saldırılara rağmen, temel senaryosunun ABD-İran ateşkesinin önümüzdeki günlerde devam edeceği ve uzatılacağı yönünde olduğunu belirtti.

Dragonfly Intelligence'ın Orta Doğu ve Kuzey Afrika'dan sorumlu yardımcı direktörü Paolo Napolitano, perşembe günü çevrimiçi bir seminerde, "En olası senaryomuz, ateşkesin birkaç hafta daha veya süresiz olarak uzatılmasıdır" dedi. 

Dragonfly'ın Orta Doğu analisti Jim Kerres ise İran'dan ara sıra gelen saldırıların "muhtemelen bazı kalıntı faaliyetlerden kaynaklandığını, çünkü Devrim Muhafızları birliklerinin tamamının ateşkesi kabul etmeyebileceğini" söyledi. 

İran'daki savaş, dünya ekonomisine yeni bir darbe vurdu; Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı perşembe günü yaptığı açıklamada, enerji altyapısının tahrip olması ve tedarik zincirindeki aksamalar nedeniyle bu yıl daha yavaş bir büyüme yaşanacağını söyledi.

ABD ve İran'ın bu hafta üzerinde anlaştığı kırılgan iki haftalık ateşkes, savaşın ekonomik hasarını hafifletebilir. Ancak IMF Direktörü Kristalina Georgieva, en iyimser senaryoda bile küresel ekonomi için önemli sonuçlar olacağı konusunda uyardı.

IMF ve Dünya Bankası'nın gelecek haftaki bahar toplantıları öncesinde yaptığı konuşmada Georgieva, "En iyi senaryoda bile, eski duruma sorunsuz ve temiz bir dönüş olmayacak. Bildiğimiz şey şu ki, yeni barış kalıcı olsa bile büyüme daha yavaş olacak" dedi.

IMF'nin geçen ekim ayındaki son tahminlerine göre, küresel büyüme bu yıl %3,1'e gerileyecek; bu oran 2025'teki tahmine göre %3,2 olacaktı. Georgieva, savaşın küresel enerji piyasalarını alt üst etmesinden önce IMF'nin büyüme görünümünü yükseltmeyi planlamış olduğunu söyledi.

“Temel girdi fiyatlarındaki artış, birçok tüketim malına yansıyor ve enflasyonu yükseltiyor”

Georgieva, “Temel girdi fiyatlarındaki artış, birçok tüketim malına yansıyor ve enflasyonu yükseltiyor” dedi. “Enflasyon beklentileri istikrarsızlaşır ve maliyetli bir enflasyon sarmalı tetiklenirse, merkez bankaları faiz artırımlarıyla kararlı bir şekilde müdahale etmelidir” diye ekledi.

Georgieva, merkez bankalarının pandemi sonrasında enflasyon yükseldiğinde faiz oranlarını artırmakta yavaş davrandıkları için, şimdi faiz artırımlarını çok hızlı bir şekilde yapma riskinin bulunduğunu belirtti.

"Koşullara odaklanın. Çünkü erken ve gereksiz yere sıkılaştırma yaparsanız, büyümeye soğuk su dökmüş olursunuz" dedi.

ABD Başkan Trump, Beyaz Saray'da askeri ittifakın genel sekreteri Mark Rutte ile yaptığı gergin görüşmenin ardından NATO'yu eleştirdi.

Rutte, NATO üyelerinin ABD-İsrail İran savaşına katılmayı ve hayati önem taşıyan petrol ve doğal gaz nakliye yolu olan Hürmüz Boğazı'nın açılmasına yardımcı olmayı reddetmesinden dolayı Trump'ın öfkesini yatıştırmak için Washington'a gitmişti. Ancak Rutte, açık görüş ayrılıklarına rağmen görüşmenin kolay olmadığını, "çok samimi" ve "çok açık" geçtiğini kabul etti.

NATO’nun, NATO üyesi Danimarka'nın yarı özerk bölgesi olan Grönland'ı Amerika Birleşik Devletleri'ne devretmeyi reddetmesinden de şikâyetçi olan Trump, bu durumdan memnun kalmadı.
Toplantıdan sonra sosyal medyada şunları yazdı: "NATO, İHTİYACIMIZ OLDUĞUNDA ORADA DEĞİLDİ VE TEKRAR İHTİYACIMIZ OLURSA DA ORADA OLMAYACAKLAR. GRÖNLAND'I, O KOCAMAN, KÖTÜ YÖNETİLEN BUZ PARÇASINI HATIRLAYIN!!!"

Kaynaklar: WSJ – New York Times