Wall Street Journal’ın haberine göre, ABD’li yetkililer, İran’daki savaşın daha derin bir krize dönüşmesi halinde, petrol zengini Körfez ülkesi Birleşik Arap Emirlikleri’nin mali destek sağlamak amacıyla ABD ile görüşmelere başladığını belirtti.

Birleşik Arap Emirlikleri Merkez Bankası Başkanı Halid Muhammed Balama, geçen hafta Washington'da Hazine Bakanı Scott Bessent ve Hazine ile Federal Rezerv yetkilileriyle yaptığı görüşmelerde döviz takas hattı fikrini gündeme getirdi. Yetkililer, Emirliklilerin çatışmanın en kötü ekonomik etkilerinden şimdiye kadar kaçındıklarını ancak yine de mali bir can simidine ihtiyaç duyabileceklerini vurguladıklarını belirtti.

Görüşmelerde, savaşın BAE ekonomisine ve küresel finans merkezi konumuna büyük zarar verebileceği, döviz rezervlerini tüketebileceği ve yatırımcıları uzaklaştırabileceği yönündeki endişeler vurgulandı. Çatışma, BAE'nin petrol ve doğal gaz altyapısına zarar verdi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen tankerlerle petrol satma yeteneğini ortadan kaldırarak, önemli bir dolar geliri kaynağından mahrum bıraktı.

Birleşik Arap Emirlikleri yetkilileri, BAE merkez bankasına para birimini desteklemek veya likidite krizi durumunda döviz rezervlerini güçlendirmek için ucuz dolar erişimi sağlayacak bir takas hattı için resmi bir talepte bulunmadılar. ABD'li yetkililer, son günlerde ABD ile yapılan görüşmelerde bu önerinin ön hazırlık niteliğinde ve ihtiyati bir adım olarak nitelendirildiğini belirtti.

Ancak bazı yetkililer, ABD Başkanı Trump'ın İran'a saldırma kararının ülkelerini yıkıcı bir çatışmaya sürüklediğini ve etkilerinin henüz sona ermemiş olabileceğini de savundu. Bazı diğer yetkililer, Birleşik Arap Emirlikleri yetkililerinin ABD'li yetkililere, eğer BAE dolar sıkıntısı çekerse, petrol satışları ve diğer işlemler için Çin yuanı veya diğer ülkelerin para birimlerini kullanmak zorunda kalabileceğini söylediğini de belirtti.

Bu senaryoda, küresel para birimleri arasında en güçlü konumda bulunan ve bu gücünü büyük ölçüde petrol ticaretinde neredeyse tek başına kullanılmasından alan ABD dolarına yönelik örtülü bir tehdit de bulunuyor.

Takas hatları genellikle Fed tarafından yönetiliyor. Ancak bazı yetkililere göre, 12 üyeli para politikası organı olan Federal Açık Piyasa Komitesi’nin (FOMC) BAE için böyle bir hattı onaylaması pek olası görünmüyor.

Fed bu mekanizmaları çoğunlukla, ABD ekonomisine geri tepme riski taşıyan ciddi fonlama piyasası baskılarını hafifletmek amacıyla devreye sokuyor. Kurumun İngiltere, Kanada, Japonya, İsviçre ve Avrupa Birliği’ndeki merkez bankalarıyla kalıcı anlaşmaları bulunuyor. Son olarak 2020’de olduğu gibi, yoğun stres dönemlerinde Meksika, Güney Kore ve Brezilya’nın da aralarında yer aldığı dokuz başka merkez bankasına takas hatları açılmıştı. Buna karşılık, Birleşik Arap Emirlikleri’nin ABD piyasalarıyla bağları, bu tür düzenlemelerden yararlanan geleneksel ülkelerle kıyaslandığında daha sınırlı kalıyor.

ABD Hazine Bakanlığı son zamanlarda Fed'in müdahalesi olmadan alternatif takas anlaşmaları sağladı. Bakanlık geçen yıl Döviz İstikrar Fonu aracılığıyla Arjantin için 20 milyar dolarlık bir takas anlaşmasına onay verdi. 

Birleşik Arap Emirlikleri dirhemi dolara sabitlenmiş durumda

Analistlere göre, Birleşik Arap Emirlikleri dirhemi dolara sabitlenmiş durumda ve 270 milyar dolarlık döviz rezerviyle destekleniyor, ancak savaş, sermaye kaçışı riskleri, borsa oynaklığı ve diğer aksaklıklar nedeniyle dirhemi baskı altına aldı.

Kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global, 6 Mart tarihli raporunda, BAE'nin "önemli mali, ekonomik, dış ve politika esnekliğinin" savaşın ekonomik etkilerine karşı etkili bir tampon görevi göreceğini belirtti. Ancak, petrol ihracatında "uzun süreli aksama potansiyeli" ve altyapıya verilecek hasarın "beklentilerimize açık bir risk kattığı" konusunda uyardı.

Birleşik Arap Emirlikleri, ülkedeki milyarlarca dolarlık İran varlığını dondurmakla tehdit etti; bu da Tahran’ın en önemli ekonomik can damarlarından birini kesebilir. Ancak böyle bir adım, İran’la yürütülen kârlı ticaret ve bankacılık ilişkilerini sarsmakla kalmayacak, aynı zamanda BAE’nin Rusya gibi Batı yaptırımları ve siyasi riskler nedeniyle sermayesini güvenli limanlara yönlendiren aktörler açısından da cazibesini zedeleyecektir.

ABD Hazine Bakanlığı yetkilileri, geçen hafta Washington'da düzenlenen Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası toplantıları sırasında Körfez ülkelerini altyapı onarımı ve ekonomilerinin yeniden inşası için ihtiyaçlarını belirtmeye davet ederek, yardıma ihtiyaç duyulması halinde önceliklendireceklerini vadetti.

ABD Merkez Bankası (Fed), 2008 mali krizi sırasında yoğun olarak kullandığı takas hatlarını kullanarak, diğer borç alan merkez bankalarının para birimlerini dolarla satın aldı ve daha sonra geri sattı. Ayrıca, Covid-19 pandemisinin başlamasının ardından yabancı merkez bankalarını desteklemek için de takas hatlarından yararlandı.

Körfez ülkeleri geçtiğimiz hafta yatırımcılardan milyarlarca dolar borç aldı

ABD Merkez Bankası ile takas hattı bulunmayan ülkeler, New York Merkez Bankası tarafından yönetilen bir program aracılığıyla ellerindeki ABD Hazine tahvillerini dolara çevirebilirler.

Körfez ülkeleri de geçtiğimiz hafta yatırımcılardan milyarlarca dolar borç alarak, Uluslararası Enerji Ajansı'nın "tarihin en şiddetli petrol arz şoku" olarak adlandırdığı durumla karşı karşıya kalırken ellerinde nakit bulundurma çabalarını vurguladılar.

BAE yatrımcılardan yüksek faizle 4 milyar dolar borç aldı; Bahreyn ile 5 milyar dolarlık takas hattı kurdu

Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti ve ülkeyi oluşturan yedi emirliğin en zengini olan Abu Dabi, bu ayın başlarında Goldman Sachs da dahil olmak üzere bankalar tarafından düzenlenen, belirli yatırımcılara doğrudan satış yöntemiyle yatırımcılardan yaklaşık 4 milyar dolar topladı. Konuyla ilgili bilgi sahibi kişilerin belirttiğine göre, emirlik uzun süren bir fon toplama sürecinden kaçınmak için yüksek faizle borç aldı.

İki ülkenin merkez bankalarının açıkladığına göre, Bahreyn de bu ayın başlarında finansal istikrarı iyileştirmeye yardımcı olmak amacıyla Birleşik Arap Emirlikleri ile yaklaşık 5 milyar dolarlık bir takas hattı kurdu.

Washington'da IMF ve Dünya Bankası toplantıları için bir araya gelen maliye bakanları ve merkez bankası başkanları, bölge için kolay veya hızlı bir toparlanma beklemediklerini söylediler.

Suudi Arabistan Maliye Bakanı Muhammed El-Cedan, perşembe günü bir panelde yaptığı konuşmada, "Yaşanan kaosun ardından tankerlerin planlanması ve geri getirilmesi gibi temel lojistik işlemler muhtemelen haziran sonuna kadar sürecek. Hızlı bir toparlanma bekleyen herkes, hatta çatışmaların tamamen sona ermesi durumunda bile, bunu yeniden hesaplamak zorunda kalacak" dedi.

Kaynak: WSJ